kunstnier kolff011aS0hulpfoto_zuster

Kunstnier van Kolff

Dirk van Delft, directeur Museum Boerhaave
Museum Boerhaave, gevestigd in Leiden, is ons nationale museum voor de geschiedenis van de natuurwetenschappen en de geneeskunde. De collectie, die naast instrumenten en modellen ook bestaat uit prenten, schilderijen, foto's en archieven (van Heike Kamerlingh Onnes, Willem Einthoven, Paul Ehrenfest), omvat de periode na 1500. Tot de hoogtepunten behoren het Leidsch Fysisch Kabinet, microscoopjes van Antoni van Leeuwenhoek en telescopen en slingeruurwerken van Christiaan Huygens.

Ook Museum Boerhaave beheert academisch erfgoed, maar de collectie onderscheidt zich van hetgeen universiteiten bezitten. De laatste verzamelen met het eigen wetenschappelijk bedrijf als uitgangspunt, terwijl Boerhaave als nationaal museum breder kijkt. De collecties van Museum Boerhaave komen ook van buiten de universitaire wereld, zoals bijvoorbeeld de Keuringsdienst van Waren en van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging. Philips leverde een ijzeren long, een grofstoffelijk apparaat zo groot als een miniduikboot, die in de periode 1925-1950 in het laboratorium in Eindhoven is ontwikkeld.
Nog een mooi voorbeeld van een instrument uit de collectie van Museum Boerhaave is de hier afgebeelde kunstnier van Willem J. (Pim) Kolff. Deze horizontaal draaiende trommel, omwikkeld met dertig tot veertig meter cellofaandarm en voor de helft gedompeld in een bak spoelwater, ontwikkelde Kolff (1911) als internist tijdens de Tweede Wereldoorlog in Stadsziekenehuis de Engelenbergstichting in Kampen. In 1950 vertrok Kolff, die was opgeleid in Groningen, teleurgesteld door de lauwe reacties op zijn revolutionaire vinding, naar de Verenigde Staten. Zijn kunstnier kwam terecht in de collectie van het Medisch Farmaceutisch Museum in Amsterdam en vond -na de ondergang van deze particuliere instelling- via het Amsterdams Historisch Museum onderdak in Museum Boerhaave. Daar is dit topstuk uit het Nederlandse erfgoedbezit prima op zijn plaats.

Op de onderste foto is te zien hoe zuster Ter Welle in 1943 de kunstnier demonstreert (Foto Willem Kolff Stichting/Marriot Library).

Eerder gepubliceerd in: Monquil-Broersen, T. (red.) Universitaire collecties in Nederland: nieuw licht op het academisch erfgoed (Zwolle 2007) Foto kunstnier: Peter Rothengatter HetFotoAtelier Utrecht.
terug