Verhalen

‘Het werktuig des gehoors’. Het onderzoek van Jan Karel van den Broek. John Le Grand en Dr. Gera Bel, Universiteitsmuseum Groningen
In de anatomische collectie van het Universiteitsmuseum bevindt zich een fraai glazen kastje met daarin een twaalftal preparaten. Het zijn menselijke gehoorbeentjes. De preparaten in het kastje zijn van de hand van Jan Karel van den Broek (1814 –1865), arts in Arnhem vanaf 1837.

Een unieke, historische collectie menselijke foetussen Erwin J.O. Kompanje (Erasmus MC) & Kees Moeliker (Natuurhistorisch Museum Rotterdam)
Het Natuurhistorisch Museum Rotterdam (NMR) beheert een historische collectie foetussen, die zij in permanente bruikleen gekregen heeft van haar buren: het Erasmus MC. In Straatgras, een kwartaaluitgave van het NMR, verscheen een artikel over deze bijzondere collectie.

Apollonia, doorluchtige Maagd en Martelares Drs. Reina de Raat, Conservator Medische Collecties, Universiteitsmuseum Utrecht

De Bende Zwartjesgoed John Le Grand en Brigitte Hekker, Universiteitsmuseum Groningen
In de collectie van het Universiteitsmuseum in Groningen bevindt zich een aantal schedels, die ooit door Pieter de Riemer zijn verzameld. In 1806 kreeg De Riemer drie lijken op zijn ontleedtafel van misdadigers die lid waren geweest van de Bende Zwartjesgoed. Bij toeval zijn kortgeleden getekende portretten van deze misdadigers en de bijbehorende achtergrondverhalen opgedoken. Waarom verzamelde De Riemer schedels en wat was de Bende Zwartjesgoed?

Kunstnier van Kolff Dirk van Delft, directeur Museum Boerhaave
Museum Boerhaave, gevestigd in Leiden, is ons nationale museum voor de geschiedenis van de natuurwetenschappen en de geneeskunde. De collectie, die naast instrumenten en modellen ook bestaat uit prenten, schilderijen, foto's en archieven (van Heike Kamerlingh Onnes, Willem Einthoven, Paul Ehrenfest), omvat de periode na 1500. Tot de hoogtepunten behoren het Leidsch Fysisch Kabinet, microscoopjes van Antoni van Leeuwenhoek en telescopen en slingeruurwerken van Christiaan Huygens.

Petrus Camper, homo universalis Rolf ter Sluis, directeur en conservator, Universiteitsmuseum Groningen
Het werk van Petrus Camper (1722-1789) is uitermate bijzonder en veelzijdig, net als hijzelf. Hij liet dan ook vele bijzondere artefacten, tekeningen, preparaten en geschriften na.

Freesmodel Reina de Raat, conservator medische collecties, Universiteitsmuseum Utrecht
Dit freesmodel is gemaakt door prof. ir. F.W. Zonneveld, destijds hoogleraar medische beeldvormende technieken in het Universitair Medisch Centrum Utrecht. De patiënt naar wie dit model is gemaakt heeft een afwijking waarbij de schedelnaden te vroeg verbene (het syndroom van Saethre-Chotzen).

Disposables Rolf ter Sluis, directeur en conservator, Universiteitsmuseum Groningen
Hoe zou de gezondheidszorg functioneren als we nog steeds alleen beschikten over rubber, metaal en glas? In de jaren zeventig van de vorige eeuw vond een revolutionaire ontwikkeling plaats: herbruikbare gebruiksvoorwerpen werden vervangen door wegwerpmateriaal, 'disposables'. Deze nieuwe materialen maakten handelingen mogelijk die voordien ondenkbaar waren en veranderden het werk in ziekenhuizen. Meer tijd kon besteed worden aan het verzorgen zelf, alles werd gemakkelijker en goedkoper, dacht men.

Beroepscollecties Reina de Raat, conservator medische collecties, Universiteitsmuseum Utrecht
De voorwerpen op de foto maken deel uit van de oogheelkundige collectie, een van de drie beroepscollecties in Utrecht, die geheel gewijd zijn aan de ontwikkeling van de beroepen van dierenarts, tandarts en oogarts; beroepen die zich eerst zelfstandig ontwikkelden, aanvankelijk nog los van het academisch métier.

Eeuwenoude preparaten in het nieuw Tekst: Raymon Heemskerk, foto's: Marc de Haan (Cicero nr 15, 2006)
Het LUMC bezit een omvangrijke collectie menselijke preparaten. Die worden gebruikt voor onderwijs en onderzoek van de anatomie en pathologie van de mens. Een weloverwogen selectie hieruit heeft nu een prominente plaats gekregen in gebouw 3. Met dit vernieuwde Anatomisch Museum is de unieke collectie een stuk toegankelijker geworden voor de doelgroep: studenten, docenten en onderzoekers.

Een pronkstuk voor elke student Reina de Raat, conservator medische collecties Universiteitsmuseum
Het is haast niet voor te stellen, dat dit ogenschijnlijk eenvoudige staafje messing, menig eerstejaars student tandheelkunde tot wanhoop heeft gedreven.

Geschiedenis van het tandheelkundig roterend instrumentarium Daan Masseur en Anna Zatorska
De studenten Daan Masseur en Anna Zatorska hebben in het derde jaar van hun studie tandheelkunde aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) onderzoek gedaan naar de geschiedenis van het roterend boorinstrumentarium. In de scriptie die uit dit onderzoek voortkwam beschrijven zij op welke manier en voor welk soort behandelingen in de loop der tijd verschillende roterende instrumenten gebruikt werden door de practicus. Reina de Raat, conservator medische collecties van het Universiteitsmuseum heeft de scriptie begeleid. Twee keer per jaar geeft zij aan studenten van ACTA het college 'Geschiedenis van de tandheelkunde'.

Medische collecties in vogelvlucht Tiny Monquil
Een introductie op de medische collecties van de universiteiten van Leiden, Amsterdam, Utrecht en Groningen: aard, samenstelling, actueel beheer.

Een introductie in de geschiedenis van de medische theorie en praktijk Tiny Monquil
De geschiedenis van de medische collecties aan de vier oudste universiteiten van Nederland staat met één been in de algemene geschiedenis van de medische wetenschap en met het andere in de geschiedenis van de universiteiten en academische ziekenhuizen in Nederland. Aanvankelijk liepen deze twee ontwikkelingen niet gelijk op.

Toverstenen uit een antilopemaag Laurens de Rooy
Pottenkijken aflevering 5. Bezoarstenen.

Gemangeld door de mode Laurens de Rooy
Pottenkijken aflevering 4. Preparaat snoerlever.

De knekels van een workaholic Laurens de Rooy
Pottenkijken aflevering 3. De onderwijscollectie botten van Furbringer.

De dichter en de tsaar Laurens de Rooy
Pottenkijken aflevering 2. Gezichtsmaskers van Schiller en Nicolaas I.

Apenkoppen in een letterbak Laurens de Rooy
Museum Vrolik is aan het afstoffen: de wereldberoemde collectie historische preparaten krijgt een professioneel museaal gezicht. In de rubriek Pottenkijken gidst collectiebeheerder Laurens de Rooy de lezer alvast langs tien obscure pronkjuwelen. Aflevering 1. De collectie apenschedels van Prof. Bolk.